artLIVE – Giữa không gian kính mở bên bến du thuyền Đảo Kim Cương, triển lãm ‘Tháng 5 và 9 Người’ quy tụ 9 họa sĩ với nhiều thực hành hội họa khác nhau, phần lớn đi qua tinh thần trừu tượng biểu hiện.
Không đặt nặng chủ đề minh họa hay diễn ngôn áp đặt, triển lãm mở ra một vùng đối thoại thị giác nơi màu sắc, bề mặt và cảm xúc trực tiếp trở thành trung tâm của trải nghiệm nghệ thuật đương đại.
Điều đặc biệt là trong 9 nghệ sĩ tham gia triển lãm không chỉ có họa sĩ, mà còn có nhà thơ, nhiếp ảnh gia, nhà làm phim… Những thực hành nghệ thuật trong đời sống của họ có thể rất khác nhau, nhưng dường như tất cả lại gặp nhau trên cùng một bề mặt toan của tranh giá vẽ. Hội họa ở đây trở thành điểm giao nhau của cảm xúc, nơi các trải nghiệm cá nhân, ký ức và nhịp sống riêng biệt cùng cộng hưởng trong một nhịp điệu chung.
Trong bối cảnh nghệ thuật đương đại Việt Nam đang chứng kiến nhiều chuyển động đáng chú ý về ngôn ngữ thị giác và phương thức biểu đạt, triển lãm “Tháng 5 và 9 Người” xuất hiện như một không gian hội tụ giàu tính cảm xúc và đối thoại. Không hướng đến việc kiến tạo một diễn ngôn học thuật phức tạp hay áp đặt một chủ đề mang tính định hướng, triển lãm lựa chọn tiếp cận người xem thông qua trải nghiệm thị giác trực tiếp, nơi hội họa được nhìn nhận như một phương tiện truyền tải trạng thái tinh thần và cảm nhận nội tại.
Có những triển lãm được xây dựng từ một ý niệm lớn, một chủ đề xã hội hoặc một cấu trúc giám tuyển chặt chẽ. Tuy nhiên, cũng có những cuộc gặp gỡ nghệ thuật được hình thành từ sự cộng hưởng tự nhiên giữa các nghệ sĩ trong cùng một không gian và thời điểm đặc biệt, “Tháng 5 và 9 Người” thuộc về trường hợp thứ hai.
Triển lãm diễn ra tại gallery CON Art Station bên bến du thuyền Đảo Kim Cương, quy tụ 9 nghệ sĩ đương đại gồm: Bùi Chát, Bùi Tiến Tuấn, Dương Thụy, Huỳnh Lê Nhật Tấn, Jordy Viet Phuong Givre, Ng. AnhAnh, Phan Trọng Văn, Trần Ngọc Linh và Trần Việt Đức. Dù mỗi nghệ sĩ theo đuổi một thực hành thị giác riêng biệt, phần lớn tác phẩm tại triển lãm đều gặp nhau ở quan niệm xem hội họa như một hành động trực cảm hơn là công cụ mô tả hiện thực.
Trong nhiều năm gần đây, hội họa đương đại Việt Nam chứng kiến sự trở lại mạnh mẽ của xu hướng trừu tượng và biểu hiện, đặc biệt ở những nghệ sĩ quan tâm nhiều hơn đến năng lượng bề mặt tranh, nhịp điệu hình sắc và cấu trúc cảm xúc nội tại thay vì tính kể chuyện. “Tháng 5 và 9 Người” phản ánh khá rõ nét chuyển động này.
Tại triển lãm, người xem có thể dễ dàng bắt gặp những lớp màu bị cào xước, chồng lấp và phân rã, những cấu trúc hình ảnh không hoàn chỉnh, hay các mảng sắc độ va chạm trực tiếp với nhau thay vì tuân theo một bố cục ổn định. Có tác phẩm gợi cảm giác như một cuộc va chạm thị giác mãnh liệt, nhưng cũng có những bề mặt tranh tĩnh lặng, tối giản và gần như hòa tan vào không gian.
Điều đáng chú ý là phần lớn các tác phẩm không hướng đến việc “kể” một câu chuyện cụ thể. Chúng không minh họa trực tiếp cho một chủ đề xã hội, cũng không dẫn dắt người xem bằng những biểu tượng quen thuộc. Thay vào đó, hội họa tại đây vận hành như một hình thức lưu giữ cảm xúc và ký ức thị giác, nơi người xem tiếp cận bằng trực giác nhiều hơn lý trí.
Tinh thần này đặc biệt tương thích với chính không gian trưng bày của triển lãm.
CON Art Station là một gallery kính mở hoàn toàn, nằm giữa kiến trúc hiện đại, cây xanh và mặt nước của khu vực Đảo Kim Cương. Không gian dài, xuyên suốt cùng nhiều bề mặt phản chiếu khiến trải nghiệm thị giác của người xem liên tục thay đổi theo vị trí di chuyển, ánh sáng và thời điểm trong ngày.
Không gian trưng bày tại CON Art Station
Vào ban ngày, các tác phẩm đối thoại với cây xanh, mặt nước và ánh sáng tự nhiên xuyên qua các lớp kính. Khi đêm xuống, toàn bộ gallery trở thành một “hộp ánh sáng” nổi bật giữa đô thị, nơi các tác phẩm phát sáng từ bên trong và hòa vào nhịp chuyển động của thành phố bên sông.
Chính yếu tố này khiến triển lãm không còn đơn thuần là hoạt động trưng bày tranh trên tường. Hội họa tại đây liên tục tương tác với phản chiếu, bóng tối, kiến trúc và chuyển động của đời sống xung quanh. Người xem không chỉ quan sát tác phẩm, mà còn nhìn thấy chính mình hòa lẫn trong các lớp kính, ánh sáng và màu sắc ấy.
Ở một số tác phẩm, người xem có thể nhận ra dư âm của biểu hiện trừu tượng phương Tây, từ năng lượng của nhát cọ, dao vẽ… sự phân mảnh cấu trúc cho đến cách sử dụng màu sắc như một lực tâm lý. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là phần lớn nghệ sĩ không dừng lại ở sự tiếp nhận hình thức. Những lớp màu dày, bề mặt xước, các khoảng tối đặc hay nhịp điệu thị giác bất ổn tại đây dường như phản ánh rõ nét nhịp sống đô thị Việt Nam đương đại: nóng, nhanh, ngột ngạt và liên tục biến động.
Có lẽ cũng vì vậy mà tên gọi “Tháng 5 và 9 Người” mang đến một cảm giác rộng mở. Triển lãm không cố gắng xây dựng một tuyên ngôn gì quá lớn lao, không nhấn mạnh các khái niệm mang tính áp đặt, cũng không định hướng người xem phải tiếp cận theo một cách hiểu duy nhất.
Triển lãm gợi nên cảm giác về một cuộc gặp gỡ giữa tiết trời oi ả đầu hè phương nam, không gian đô thị và tình người nghệ sĩ.
Tháng 5 của thành phố.
9 con người với 9 nhịp cảm xúc riêng biệt.
Một gallery kính rực sáng bên sông trong những đêm đầu hè.
Và giữa những phản chiếu, màu sắc cùng khoảng lặng ấy, người xem có thể tự tìm thấy cho mình một trạng thái riêng để bước vào thế giới hội họa.
Triển lãm khai mạc lúc 17 giờ Chủ nhật, ngày 24/5 và mở cửa tự do đến hết ngày 14/6, tại CON art gallery, Toà nhà Hawai, Đảo Kim cương, (Quận 2 cũ), TP.HCM.
