Lorenzo de’ Medici: Một ‘vị vua không ngai’ và một Florence rực rỡ, dữ dội

artLIVE – ‘Lorenzo de’ Medici: Cuộc đời rực rỡ và thời đại dữ dội’ được xem như cuốn tiểu sử tái hiện Florence thế kỷ 15 rực rỡ và dữ dội, theo chân Lorenzo de’ Medici từ người thừa kế trẻ tuổi đến danh xưng Người vĩ đại.

Với những độc giả quan tâm đến lịch sử và văn hóa châu Âu, đặc biệt là nước Ý thế kỷ 15, câu chuyện của Lorenzo de’ Medici và Florence (nước Ý ngày nay) sẽ đưa bạn bước vào chuyến du hành trở về thời Phục hưng thông qua cuốn sách “Lorenzo de’ Medici: Cuộc đời rực rỡ và thời đại dữ dội” của tác giả Miles J. Unger do Omega Plus Books phát hành.

Từ đó, bạn có được góc nhìn cận cảnh của những căng thẳng xã hội, quyền lực hay mặt tối của một “thời đại rực rỡ”. Hơn hết, cuốn sách giúp bạn hiểu sâu hơn về những điều cốt lõi định hình Phục hưng Ý là nền tảng quan trọng của văn minh châu Âu hiện đại.

Lorenzo, một ‘vị vua không ngai’

Lorenzo không phải là vua. Ông không đội vương miện, không ngồi trên ngai vàng. Thế nhưng, trong nhiều thập niên, vận mệnh Florence nằm trong tay ông. Il Magnifico (Người vĩ đại) là danh xưng mà thành phố dành cho Lorenzo, không phải vì ông chinh phục bằng bạo lực, mà vì ông thống trị bằng sự đồng thuận. Đó là một thứ quyền lực mềm hiếm thấy trong lịch sử chính trị châu Âu thời trung cổ.

Sinh năm 1449 trong gia tộc Medici quyền lực, ở tuổi đôi mươi, Lorenzo phải gánh vác đồng thời hoạt động ngân hàng và vai trò chính trị trong bối cảnh Florence là một nền cộng hòa phức tạp, chịu ảnh hưởng sâu sắc của tầng lớp quý tộc giàu có. 

Đoạn trích trong Chương VI – Trò chơi của vận mệnh ghi lại lời chứng của những người đang nắm giữ quyền lực, cho thấy cách Florence bắt đầu nhìn Lorenzo như một nhân vật không thể bỏ qua:

“Trong một bức thư nhà vua Ferrante gửi Lorenzo, vào ngày 28 tháng 9. Ông viết: ‘Chúng ta đã yêu mến anh vì những phẩm chất xuất sắc của anh và công lao của ông và cha anh. Nhưng gần đây chúng ta nghe nói về sự cẩn trọng và lòng can đảm hùng dũng mà anh thể hiện ra trước những biến chuyển vừa qua, rằng anh đã đặt mình vào tuyến đầu dũng mãnh thế nào, nên tình cảm của chúng ta dành cho anh càng tăng lên đáng kể.’ Ở độ tuổi mười bảy còn non trẻ, Lorenzo đã táo bạo bước lên vũ đài thế giới và chiếm trọn sự chú ý. Đó là một vai trò ngôi sao mà ông sẽ không buông bỏ trong những năm tháng còn lại của mình.”

Dù không chủ động theo đuổi quyền lực, Lorenzo nhanh chóng thích nghi với môi trường chính trị đầy thách thức và từng bước khẳng định vị thế. Thời kỳ lãnh đạo của ông gắn liền với sự quan tâm đặc biệt dành cho đời sống cộng đồng và nghệ thuật, khi ông trở thành nhà bảo trợ quan trọng của nhiều nghệ sĩ và trí thức hàng đầu, trong đó có Michelangelo và Botticelli.

Florence dưới thời Lorenzo không được cai trị bằng nỗi sợ trực diện, mà bằng sự ngưỡng mộ. Nghệ thuật, khoa học, thơ ca và những lễ hội Carnival rực rỡ trở thành ngôn ngữ quyền lực. Ông bảo trợ cho nghệ sĩ, trí thức, nhà tư tưởng, tạo ra một môi trường nơi cái đẹp được nâng niu và tôn vinh.

Chính ở đây, nghịch lý bắt đầu lộ diện

Florence là một thành phố của những sự tương phản. Ở đó, nghệ thuật đạt đến vẻ rực rỡ hiếm có, song song với đời sống tăm tối trong những khu nhà thuê chật chội và nghèo nàn. Giữa bầu không khí tưởng như say mê cái đẹp ấy, những bài giảng dữ dội về lửa và lưu huỳnh của Savonarola, nhà thuyết giáo dòng Đa Minh, vẫn vang lên, gieo nỗi ám ảnh về tội lỗi và sự trừng phạt. 

Florence cũng chính là nơi khai sinh cả sự hoàn hảo siêu phàm của bức Mùa Xuân (Botticelli) và chủ nghĩa hiện thực gai góc của tác phẩm “Quân Vương” (Machiavelli). Trong chính câu chuyện về cuộc đời của Il Magnifico chứ không đâu khác, thế giới đầy rẫy tương phản này được thể hiện một cách vô cùng trọn vẹn.

Đọc “Lorenzo de’ Medici: Cuộc đời rực rỡ và thời đại dữ dội” xuyên suốt 20 chương dưới ngòi bút tả thực cùng ngôn ngữ tròn đầy của Miles J. Unger, ta dễ dàng nhận ra Lorenzo ý thức rất rõ về điều đó và cố gắng giữ vai trò như một người điều phối, cố gắng duy trì cân bằng bằng uy tín văn hóa hơn là vũ lực. 

Ảnh: Omega Plus Books