artLIVE – Tiếng Việt vốn giàu sắc thái, một con chữ nhỏ cũng có thể gợi nhiều tầng ý nghĩa, một chữ ‘Vọng’, tưởng chừng giản dị, nhưng họa sĩ Trần Văn Mãng đã thổi vào đó những lớp nghĩa riêng, để con chữ vô tri mang một cốt hồn tròn đầy và thi vị.
Sinh năm 1949 tại Huế, Trần Văn Mãng là gương mặt gắn bó bền bỉ với mỹ thuật Thừa Thiên Huế suốt hơn nửa thế kỷ. Năm 2006, ông xác lập Kỷ lục Guinness Việt Nam; trước đó, ông nhận giải Tác phẩm xuất sắc năm 2000 của Hội Mỹ thuật Thừa Thiên Huế. Nhiều tác phẩm của ông hiện diện trong các bộ sưu tập tư nhân tại Pháp, Anh, Mỹ và Ý, đấy như những dấu mốc cho hành trình sáng tạo lâu dài và kiên trì.
Triển lãm cá nhân “Vọng” của họa sĩ Trần Văn Mãng khởi đi từ một ý niệm về ký ức, khi ký ức cá nhân hòa vào ký ức tập thể và tiếp tục ngân vang trong hành trình sáng tác. Ẩn trong đó là nỗi nhớ về quê hương, đất nước, về con người cùng những trải nghiệm đã bồi đắp đời sống tinh thần của người nghệ sĩ qua năm tháng.
Ở một tầng ý nghĩa sâu hơn, trong ngôn ngữ tạo hình, “vọng” thường gợi đến hành động ngoái nhìn quá khứ. Thế nhưng, trong triển lãm này, “Vọng” được hiểu như một động từ, là tiếng dội của ký ức vào hiện tại, là sự va chạm giữa nội tâm và thực tại, đồng thời cũng là quá trình “biên dịch” những trải nghiệm sống thành cấu trúc màu sắc và tiết tấu hình khối. Nhờ đó, ký ức không chỉ được nhắc lại mà còn tiếp tục chuyển động trong hội họa.
Tinh thần “Vọng” trong triển lãm lần này cũng được khơi nguồn từ miền ký ức Huế. Không phải Huế của du lịch hay những hoài niệm quen thuộc, Huế trong “Vọng” hiện lên như một Huế nội tâm, được cấu thành từ nhịp điệu thị giác. Sông nước, mái ngói, ánh chiều dần được trừu tượng hóa, chỉ còn lại những tiết tấu và dư âm lắng sâu trong cảm thức hội họa.
Tuy nhiên, nếu đó là tiếng vọng trong tâm tưởng, thì triển lãm “Vọng” lần này lại cho thấy một chuyển động mới trong ngôn ngữ hội họa của ông, giàu tính biểu cảm và trừu tượng hơn.
Những hình ảnh quen thuộc như mái nhà, con thuyền hay rặng cây không còn xuất hiện trực diện mà được chuyển hóa thành các ký hiệu thị giác, lấp ló dưới những lớp màu dày cùng cấu trúc bề mặt mạnh mẽ.
Trong các tác phẩm, ký ức hiện diện như một nguồn năng lượng nội tâm, va chạm với hiện tại để tạo nên nhịp điệu thị giác mới. Hơn 60 tác phẩm trong triển lãm cho thấy lối xử lý bề mặt mạnh mẽ: đắp, gạt, chồng lớp, cào xước.
Màu sắc không đứng yên mà liên tục tương tác, tạo nên những trường lực thị giác. Bảng màu thiên về những sắc xanh thẫm, đen, trắng bạc, đôi khi được điểm xuyết bằng các mảng vàng, gợi mở một không gian nội cảm hơn là miêu tả một cảnh quan cụ thể. Hội họa dường như vượt khỏi giới hạn của mặt phẳng, tiệm cận cảm giác của một “điêu khắc ánh sáng”.
Giám tuyển, họa sĩ Phan Trọng Văn nhận định: “Trong ‘Vọng’, họa sĩ Trần Văn Mãng không tìm cách làm mới để gây chú ý. Ông đào sâu vào ký ức của chính mình, và từ đó tạo nên những lớp màu có sức nặng. Đây là một sự giải phóng khỏi danh xưng, để trở về với bản ngã thuần khiết của người yêu hội họa.”
Triển lãm “Vọng” vì thế cũng như một minh chứng cho câu nói gừng càng già càng cay. Tuổi tác không phải là giới hạn; trái lại, chính thời gian tạo nên độ sâu, độ đẫm và độ chín cho ngôn ngữ hội họa.
Triển lãm “Vọng” của họa sĩ Trần Văn Mãng mở cửa đón công chúng từ 18 – 27/3/2026 tại Maii Gallery Art Space, 72/7 Trần Quốc Toản, Phường Xuân Hòa, TP. Hồ Chí Minh.
Ảnh: NVCC
