artLIVE – Gặp vợ chồng họa sĩ Hà Huy Mười và Phạm Thị Hồng Sâm vào một ngày đông cuối năm, trong đầu tôi cứ ngân nga giai điệu Fly Me to the Moon với chất giọng trầm ấm của Frank Sinatra. Có lẽ bởi tôi cảm nhận được từ họ một nguồn năng lượng tình yêu nhẹ nhàng, bay bổng và bền bỉ.
Cả hai đều là họa sĩ, quen nhau từ năm 2003 – hơn hai thập kỷ sánh bước cùng nhau trên cả đường đời lẫn con đường sáng tác. Ngôn ngữ hội họa của họ có điểm chung ở sự mộng mơ, suy tư về cuộc sống, nhưng lại thể hiện rất rõ cá tính riêng biệt của mỗi người.
Từ ‘Những giọt ánh sáng’ đến ‘Chuyến du hành‘
Xem tranh của họa sĩ Phạm Thị Hồng Sâm, tôi cảm nhận được sự rung động nhẹ nhàng. Màu sắc trong tranh có trầm – bổng, nặng – nhẹ, nhưng luôn toát lên vẻ nữ tính, tinh tế như chính con người chị.
Khi vẽ, chị Sâm thường không phác thảo trước mà thả trôi theo dòng tưởng tượng tức thì. Có bức tranh ra đời trong một đêm mất ngủ, trong tranh xuất hiện hai hình tròn ở các chiều không gian khác nhau – gợi liên tưởng đến đôi mắt thao láo mở hay hai “lỗ đen vũ trụ”. Nhấp một chút rượu cay, những vệt loang như sóng nước cũng dần hiện ra. Tất cả hòa quyện thành một tổng thể trừu tượng, bồng bềnh trong không gian thăm thẳm.
Chị Phạm Thị Hồng Sâm bắt đầu vẽ nhiều và tham gia các hoạt động triển lãm từ khoảng năm 2019, khi hai con đã lớn hơn. Trước đó, chị lùi lại một bước để chồng thỏa sức theo đuổi đam mê. Sự trở lại của chị được đánh dấu bằng bộ tranh “Những giọt ánh sáng” với những hình ô van nhiều lớp lang, tạo chiều sâu.
Chị chia sẻ, giai đoạn này cuộc sống có nhiều chông chênh, vì vậy chị chủ động sắp đặt bố cục tranh chặt chẽ hơn. Những hình ô van bị bóp méo, biến dạng, đứt gãy như phủ định vẻ đẹp của sự toàn vẹn.
“Tôi đặt ra cho mình nhiều câu hỏi – về thời gian, không gian, về cách mọi thứ được kết nối, về những vết thương không thể khép miệng, về những cái bóng không đồng nhất với hình. Và thế là tôi rời khỏi vùng đất an toàn, bắt đầu Chuyến Du Hành của mình.”
— Họa sĩ Phạm Thị Hồng Sâm
Với bộ tranh “Chuyến Du Hành”, thế giới trong tranh của chị mở rộng hơn nữa, mang đến cảm giác mênh mang của vũ trụ, như cả một thiên hà kỳ thú hiện ra trước mắt. Mờ ảo, lãng đãng, lơ đễnh đó nhưng cũng có nét gần gũi, chủ đề chạm vào tâm hồn của người xem.
Tranh của Phạm Thị Hồng Sâm không kể chuyện theo nghĩa tả thực, mà vận hành bằng nhịp điệu, trường năng lượng và dấu vết cảm xúc. Tranh của chị có khá nhiều kích cỡ từ nhỏ tới vừa, lớn. Chất liệu tổng hợp được chị sử dụng làm chủ đạo trên giấy dó, toan, bìa.
Bên cạnh hội họa, cả hai vợ chồng còn cùng nhau vẽ gốm – như một cuộc phiêu lưu với đất, một trong những chất liệu sáng tạo cổ xưa nhất của loài người. Tuy cùng chạm vào đất, nhưng cách tiếp cận của mỗi người lại phản ánh hai cá tính nghệ thuật hoàn toàn khác biệt.
Từ sơn mài đến gốm – hành trình của họa sĩ Hà Huy Mười
Khác với vợ trong năm 2025 đã sáng tác và tham gia rất nhiều triển lãm tranh, năm 2025 của anh Hà Huy Mười tập trung nhiều vào sáng tác gốm. Ngôn ngữ siêu thực từng hiện diện trong tranh của anh dần “tràn” sang chất liệu này.
Xuất thân từ khoa Sơn Mài, trường đại học Mỹ Thuật Công Nghiệp nhưng anh Mười không ngừng thử nghiệm với nhiều chất liệu: tranh giấy, toan, bìa, tượng bột giấy trộn vôi… Các tác phẩm của anh phản ánh thế giới nội tâm con người, với hình ảnh nhân vật thường bị biến dạng, nén khối, lược giản chi tiết.
Khi “chạm ngõ” với gốm, họa sĩ Hà huy Mười thử sức với những chiếc đĩa nung sơ. Anh vẽ, nhúng men rồi gửi nung để hoàn thiện. Màu sắc chủ đạo là xanh và đỏ. Theo từng nét cọ uyển chuyển, các lớp màu xa – gần, dày – mỏng đan xen tạo nên hiệu ứng thị giác thú vị. Chủ đề trên gốm của anh phong phú: từ động vật đến chân dung, từ những giằng co nội tâm đến suy tư về đời sống thực tại.
Họa sĩ Hà Huy Mười vẽ trên đĩa của Bát Tràng
Dần dần, anh chuyển sang tạo hình đất nhiều hơn. Những chú ngựa cho năm Bính Ngọ được cách điệu mạnh mẽ, rắn rỏi. Đất được nén, dàn thành những tấm chữ nhật với kích thước khác nhau, xếp lớp, uốn cong tạo các hình dáng tự do. Đất mà anh sử dụng cũng giàu khoáng chất, màu sắc đa dạng.
Làm gốm, với anh, là một thử thách không hề nhỏ bởi tính rủi ro cao từ khâu tạo hình, vẽ, nung cho đến vận chuyển.
Họa sĩ Hà Huy Mười chia sẻ rằng anh và vợ không chỉ sáng tác tự do mà còn chú ý đến việc đưa ra các giải pháp nghệ thuật cho không gian sống, kiến trúc và nội thất theo yêu cầu. Theo anh, việc đưa nghệ thuật vào đời sống, đáp ứng cả nhu cầu thẩm mỹ, tâm linh lẫn công năng là điều hoàn toàn khả thi.
‘Cũng sợ, mà cứ đi thôi‘
Để theo đuổi nghệ thuật, không ít nghệ sĩ phải đối diện với nỗi lo “cơm áo không đùa với khách thơ”. Hà Huy Mười và Phạm Thị Hồng Sâm cũng vậy. Cả hai đều thừa nhận có lúc sợ hãi, nhưng vẫn chọn tiếp tục đi, tin rằng con đường sẽ dần mở ra khi mình nghiêm túc và hết mình.
Sau nhiều lần thay đổi không gian sáng tác, hiện họ đang cùng mở VENTO Art Studio (Bằng B, Hoàng Liệt, Hoàng Mai, Hà Nội) – một nơi vừa để sáng tác, vừa giúp tách bạch công việc nghệ thuật khỏi bộn bề gia đình.
Hai cái tôi nghệ sĩ song hành suốt thời gian dài không phải điều dễ dàng. Họ thành thật đôi khi cũng bị ảnh hưởng bởi nhau, điều khó tránh khỏi. Như khi thấy chồng vẽ nhanh và dứt khoát, chị Sâm từng tự hỏi liệu mình có đang quá chậm. Nhưng trên hết, họ tôn trọng cá tính sáng tạo của nhau, chỉ trao đổi, không áp đặt, không điều chỉnh đối phương.
Hai nghệ sĩ đang cùng mơ những giấc mơ riêng, hành trình vẫn còn dang dở, và mọi thứ vẫn đang mở ra, chuyển động từng ngày.
Về hoạ sĩ Phạm Thị Hồng Sâm
Phạm Thị Hồng Sâm (sinh năm 1984) là họa sĩ tự do, hiện sinh sống và làm việc tại Hà Nội. Chị từng làm nhiều việc khác nhau có liên quan đến mỹ thuật như: vẽ tranh tường, vẽ minh họa, thiết kế đồ họa, làm đồ thủ công, thi công trang trí…Qua đó chị có trải nghiệm đa dạng về các ứng dụng của mỹ thuật trong cuộc sống, học hỏi được nhiều kỹ năng sử dụng các loại vật liệu. Họa sĩ Phạm Thị Hồng Sâm tập trung vào dòng tranh trừu tượng, khơi gợi sâu sắc trí tưởng tượng của người xem hơn là bó buộc vào một câu chuyện cụ thể.
Về hoạ sĩ Hà Huy Mười
Hà Huy Mười (sinh năm 1982) là họa sĩ tự do, hiện sinh sống và làm việc tại Hà Nội. Trong quá trình hoạt động nghệ thuật anh đã trải nghiệm nhiều phong cách hội họa khác nhau kết hợp với chủ nghĩa siêu thực. Họa sĩ Hà Huy Mười thường lấy cảm hứng từ những biến đổi trong cuộc sống, đưa vào tác phẩm bằng ngôn ngữ riêng. Gần đây họa sĩ Hà Huy Mười đã phát huy tài năng của mình trên chất liệu gốm, đưa tới cái nhìn mới lạ, sâu sắc cho người xem.
