artLIVE – Vào đầu tháng 3 tại Hà Nội, dự án ‘Nhà‘ của nhiếp ảnh gia Nguyễn Ngọc Hải đã được ra mắt sau nhiều năm gom nhặt những mảnh ghép ký ức vào bản lưu ký này tại Matca. Anh không chỉ trưng bày những khung hình tĩnh lặng mà còn hé mở toàn bộ quá trình sáng tạo từ thực địa đến khâu biên tập hậu kỳ.
Chân dung người kể chuyện: Nhiếp ảnh gia Nguyễn Ngọc Hải
Trước khi đến với dự án “Nhà”, Nguyễn Ngọc Hải đã được biết đến là một nhiếp ảnh gia có lối tư duy độc lập và bền bỉ.
Anh không chọn những chủ đề hào nhoáng hay mang tính thời sự nóng hổi, mà thường hướng ống kính vào những lát cắt bình dị, những vùng giao thoa giữa con người và nơi chốn.
Có thể nói khi trở thành một trong những nghệ sĩ nhận Quỹ tài trợ sáng tác Matca 2025 là bước ngoặt khẳng định sự chín muồi trong tư duy nghệ thuật của anh.
Đối thoại giữa cái cũ và cái mới
Lấy bối cảnh là một thị trấn nhỏ dưới chân dãy Trường Sơn, nơi âm thanh của tiếng cưa máy và những công trình bê tông đang dần át đi tiếng xào xạc của rừng già, Hải chọn cách đứng ở giữa. Anh không phán xét sự đô thị hóa, anh chỉ ghi chép lại nó.
“Nhà” ở đây là một thực thể sống, nó đang gồng mình thay đổi để thích nghi, và anh là người làm chứng cho quá trình “lột xác” đầy đau đớn nhưng tất yếu đó.
Dự án không đi theo lối mòn của nhiếp ảnh tư liệu gai góc hay phản ánh gay gắt. Hải chọn cách chụp trong tâm thế “không cần chứng tỏ”, để ánh sáng và không gian tự cất tiếng nói.
Sự ‘vô hình’ của con người trong khung cảnh hữu hình
Điểm đặc biệt trong phong cách của Nguyễn Ngọc Hải là cách anh diễn tả con người. Đôi khi, trong ảnh của anh không có bóng dáng ai, nhưng hơi thở của con người lại hiện diện cực kỳ đậm nét qua các khoảng trống trong khung hình.
Chính sự vắng mặt đó lại tạo ra một khoảng trống mênh mông, thôi thúc người xem tự điền vào đó ký ức của chính mình.
Bên cạnh đó, khung hình của nhiếp ảnh gia Nguyễn Ngọc Hải thường mang sắc thái trầm mặc, tận dụng ánh sáng tự nhiên để đặc tả sự tương phản giữa những mảng tường rêu phong và những khối kiến trúc mới mẻ, thô ráp.
Tiến trình ‘Mở xưởng’: Nghệ thuật không nằm trong khung kính
Việc anh chọn hình thức Open Studio thay vì triển lãm truyền thống có thể là một dụng ý nghệ thuật. Có lẽ vì tính dang dở, dự án vẫn đang tiếp diễn, cũng như ngôi nhà vẫn đang được xây thêm hoặc dỡ bỏ. Khán giả được thấy những bản in thử, những ghi chú thực địa và cả những thất bại trong quá trình bấm máy.
Người xem được mời gọi để “chạm” vào tư duy của nghệ sĩ, hiểu được tại sao anh lại chọn góc máy này mà không phải góc máy kia, tại sao tấm ảnh này lại bị bỏ lại phía sau.
Dự án “Nhà” là một lời chia tay dịu dàng nhưng đầy kiên định với những gì đang dần mất đi. Qua ống kính của Nguyễn Ngọc Hải, những mảng tường rêu hay những góc phố cũ không còn là vật vô tri, chúng trở thành nhân chứng của một thời đại chuyển mình.
Buổi trưng bày được diễn ra vào lúc 7h00- 19h00 từ ngày 01/03 – 31/03/2026 tại Không gian Nhiếp ảnh Matca, 48 Ngọc Hà, Ba Đình, Hà Nội.
