Breakdancing – Nghệ thuật từ những bước nhảy 

Hiếu Hạnh

|

15:34 31/10/2023

Share

artLIVE – Breakdancing là một trong những loại hình thuộc khuôn khổ văn hóa nghệ thuật đường phố, được đông đảo giới trẻ yêu thích nghệ thuật hưởng ứng.

Breakdancing là gì?

Breaking hay còn gọi là Breakdance hoặc Breakdancing là một điệu nhảy đường phố, Breaking được tạo ra bởi những thanh niên người Mỹ gốc Phi và người Latin ở quận Bronx của thành phố New York, Hoa kỳ vào những năm đầu 1970, thời điểm văn hóa hiphop đang trở nên sống động hơn bao giờ hết. 

breakdancing_nghe_thuat_duong_pho_hiphop
Breakdancing là một điệu nhảy đường phố, Breaking được tạo ra bởi những thanh niên người Mỹ gốc Phi .
Ảnh: latimes.com. 

Một DJ tên là Kool Herc đang tổ chức các bữa tiệc ở khu phố nơi ông nhận thấy những người trẻ tuổi sẽ đi xuống sàn nhảy, di chuyển với năng lượng nhiều hơn và năng động hơn mỗi khi tới đoạn break của bài nhạc. “Break” là phần của bài hát nơi tất cả các nhạc cụ sẽ bị loại bỏ, chỉ để lại trống hoặc bộ gõ. 

Nhìn thấy điều này, Kool Herc bắt đầu chơi nhạc với một kỹ thuật gọi là “Merry-Go-Round”. Điều này giúp anh ta có thể kéo dài thời gian nghỉ ngơi và các vũ công sẽ có nhiều thời gian hơn để thể hiện các động tác của họ. 

Ban đầu, điệu nhảy này được gọi là b-boying. Sau đó, cái tên đã thay đổi khi được các phương tiện truyền thông chính thống quảng bá. Dù phổ biến rộng rãi nhưng thuật ngữ “breakdance” lại trở nên mất điểm trong ánh nhìn của những người đắm chìm trong văn hóa hiphop. Họ cho rằng “breakdance” chỉ là một thuật ngữ thiếu hiểu biết do truyền thông phát minh ra, nhằm để “giật title” trên báo chí. 

breakdancing_nghe_thuat_duong_pho_hiphop
Ban đầu, điệu nhảy này được gọi là b-boying. Sau đó, cái tên được thay đổi khi các phương tiện truyền thông chính thống quảng bá. Ảnh: latimes.com. 

Tờ Boston Globe nhận xét: “Bài học thứ nhất: Đừng gọi đó là breakdance. Truyền thống khiêu vũ của hip-hop, sự tương đồng với âm thanh của nhạc rap và hình ảnh của nghệ thuật graffiti, được biết đến một cách chính xác là Breakdancing”. 

Các thuật ngữ “b-boy” (break-boy), “b-girl” (break-girl) và “breaker” là những thuật ngữ ban đầu được sử dụng để mô tả các vũ công. Đối với những ai thấm nhuần nền văn hóa hiphop lâu đời, thuật ngữ “breakdancer” có thể được dùng để chê bai những người học nhảy vì lợi ích cá nhân hơn là vì cam kết với văn hóa.

breakdancing_nghe_thuat_duong_pho_hiphop
Các thuật ngữ “b-boy” (break-boy), “b-girl” (break-girl) và “breaker” là những thuật ngữ ban đầu được sử dụng để mô tả các vũ công. Ảnh: redbull.com. 

Breakdancing chịu ảnh hưởng và hình thành từ nhiều nền văn hóa 

Nhiều yếu tố của Breakdancing đã xuất hiện trong các nền văn hóa khác trước những năm 1970. Những người tiên phong trong Breakdancing là Richard “Crazy Legs” Colon và Kenneth “Ken Swift” Gabbert, cả hai đều thuộc Rock Steady Crew, đều coi James Brown là người có ảnh hưởng đến Breakdancing. Nhiều động tác nhào lộn của Breakdancing, chẳng hạn như động tác đốt pháo sáng, cho thấy được sự liên hệ và bị ảnh hưởng bởi kỹ thuật thể dục dụng cụ. Tuy nhiên, phải đến những năm 1970, Breakdancing mới phát triển thành một phong cách nhảy được xác định ở Hoa Kỳ.

breakdancing_nghe_thuat_duong_pho_hiphop
Nhiều yếu tố của Breakdancing đã xuất hiện trong các nền văn hóa khác trước những năm 1970. Ảnh: latimes.com. 

Một hình thức nhảy riêng biệt nhưng có liên quan, ảnh hưởng đến Breakdancing, là Uprock. Uprock là một điệu nhảy hung hãn, hai vũ công bắt chước cách chiến đấu với nhau bằng cách mô phỏng sử dụng vũ khí theo nhịp điệu của âm nhạc. Uprock, với tư cách là một phong cách nhảy, chưa bao giờ đạt được mức độ phổ biến rộng rãi như Breakdancing, ngoại trừ một số động tác cụ thể được áp dụng bởi những người phá cách như một biến thể cho toprock của họ. 

breakdancing_nghe_thuat_duong_pho_hiphop
Uprock là một điệu nhảy hung hãn, hai vũ công bắt chước cách chiến đấu với nhau bằng cách mô phỏng sử dụng vũ khí theo nhịp điệu của âm nhạc. Ảnh: taniafuentez.files.wordpress.com. 

Uprock phát triển ở New York vào khoảng cuối những năm 1960. Tiền thân và gây ra ảnh hưởng lớn đến hình thức nhảy múa này là văn hóa băng đảng. Trong suốt những năm cuối 1960 và giữa những năm 1970, New York trở thành nơi hoạt động chủ yếu của các băng đảng đường phố.

Khi rocking/uprocking phát triển, các chuyển động cơ thể được gọi là “giật” và cử chỉ tay được gọi là “bỏng” sẽ được thêm vào để mô phỏng cuộc chiến chống lại vũ công đối thủ. Các vũ công trên khắp thành phố New York ở tất cả các quận tiếp tục sáng tạo ra những động tác và cử chỉ mới để tạo nên một điệu nhảy hoàn toàn khác biệt. 

breakdancing_nghe_thuat_duong_pho_hiphop
Uprock phát triển ở New York vào khoảng cuối những năm 1960. Ảnh: studio.rebaila.com. 

Bốn yếu tố tạo nên điệu nhảy Breakdancing 

1. Toprock 

Toprock thường là những chuỗi bước được thực hiện từ tư thế đứng. Đây là màn trình diễn phong cách mở đầu đầu tiên và quan trọng nhất. 

breakdancing_nghe_thuat_duong_pho_hiphop
Mô phỏng bước nhảy Toprock. Ảnh: images.saymedia-content.com. 

Toprock có nhiều bước khác nhau, mỗi bước có thể thay đổi tùy theo biểu cảm của vũ công (tức là hung hãn, bình tĩnh, phấn khích). Toprock có thể dựa trên nhiều phong cách nhảy khác như popping, lock, tap dance, Lindy hop hoặc house dance. Sự chuyển đổi từ toprock sang downrock và các bước power moves gọi là “drop”.

2. Downrock (Footwork hoặc Floorwork)

Downrock (còn được gọi là “Footwork” hoặc “Floorwork”) được dùng để mô tả bất kỳ chuyển động nào trên sàn với sự kết hợp giữa động tác tay và chân. 

breakdancing_nghe_thuat_duong_pho_hiphop
Hình ảnh mô tả Downrock. Ảnh: redbull.com. 

Động tác cơ bản nhất của downrock được thực hiện hoàn toàn trên bàn chân và bàn tay nhưng các biến thể phức tạp hơn có thể liên quan đến đầu gối khi luồn các chi qua nhau.

3. Power moves 

breakdancing_nghe_thuat_duong_pho_hiphop
Một số động tác Power moves cũng bị ảnh hưởng hoặc dựa trên kỹ thuật của thể dục dụng cụ và võ thuật.
Ảnh: quora.com. 

Power moves là động tác nhào lộn đòi hỏi sự quán tính, tốc độ, sức bền, sức mạnh và khả năng kiểm soát khi thực hiện. Vũ công thường được hỗ trợ bởi phần thân trên trong khi phần còn lại của cơ thể tạo ra một quán tính tròn. Một số động tác cũng bị ảnh hưởng hoặc dựa trên kỹ thuật của thể dục dụng cụ và võ thuật.

4. Freezes 

breakdancing_nghe_thuat_duong_pho_hiphop
Freezes là những tư thế đầy phong cách yêu cầu người tập phải treo mình lên khỏi mặt đất. Ảnh: redbull.com.

Freezes là những tư thế đầy phong cách, khó thực hiện, yêu cầu người tập phải treo mình lên khỏi mặt đất bằng cách sử dụng sức mạnh của phần thân ở các tư thế chẳng hạn như pike. Chúng được sử dụng để nhấn mạnh nhịp điệu trong âm nhạc và thường báo hiệu sự kết thúc. Các “điểm đóng băng” có thể được liên kết thành các chuỗi hoặc “ngăn xếp”. 

Những giải vô địch Breakdancing trên thế giới

Sau khi được chính thống hoá như một loại hình nghệ thuật, nhiều cuộc thi chuyên nghiệp được tổ chức dành cho Breakdancing trên toàn thế giới. Có thể điểm qua một số cuộc thi danh giá như Battle of the Year (BOTY), The Notorious IBE (International Breakdance Event), Chelles Battle Pro. 

Battle of the Year (BOTY)

Battle of the Year (BOTY) được thành lập vào năm 1990 bởi Thomas Hergenrother ở Đức. Đây là cuộc thi dành cho nghệ thuật Breakdancing quốc tế đầu tiên và lớn nhất dành cho các nhóm b-boy. 

breakdancing_nghe_thuat_duong_pho_hiphop
Battle of the Year – World Final tại Nhật Bản năm 2022. Ảnh: en.kozaweb.jp. 

BOTY tổ chức các giải đấu vòng loại khu vực ở một số quốc gia như Zimbabwe, Nhật Bản, Israel, Algeria, Indonesia và Balkan. Các đội chiến thắng các giải đấu này sẽ tiếp tục tranh chức vô địch cuối cùng ở Montpellier, Pháp. 

The Notorious IBE (International Breakdance Event)

The Notorious IBE (International Breakdance Event) là cuộc thi về Breakdancing có trụ sở tại Hà Lan, được thành lập vào năm 1998. IBE không phải là cuộc thi truyền thống vì không có sân khấu hay giám khảo.

breakdancing_nghe_thuat_duong_pho_hiphop
The Notorious IBE năm 2023. Ảnh: rtvparkstad.nl. 

Thay vào đó, có những sự kiện cạnh tranh được tính giờ diễn ra trong các sàn đầu lớn nhiều tầng – không gian hình tròn được bao quanh bởi khán giả, nơi người chiến thắng được xác định bằng sự chấp thuận của người xem… Circle Prinz IBE là một giải đấu loại trực tiếp Breakdancing diễn ra trong nhiều sàn đấu nhỏ hơn cho đến khi b-boy/b-girl cuối cùng được tuyên bố là người chiến thắng. IBE cũng tổ chức vòng chung kết Châu Âu cho Giải vô địch B-Boy Vương quốc Anh.

Chelles Battle Pro 

breakdancing_nghe_thuat_duong_pho_hiphop
Chelles Battle Pro năm 2011. Ảnh: paris.maville.com. 

Chelles Battle Pro được thành lập vào năm 2001 và được tổ chức hàng năm tại Chelles, Pháp. Khuôn khổ của cuộc thi gồm hai hạng mục: một là cuộc thi dành cho trẻ em, các b-boy và b-girl solo từ 12 tuổi trở xuống. Hạng mục còn lại là giải đấu loại trực tiếp dành cho 8 đội. Một số đội phải vượt qua vòng loại tại giải đấu địa phương của đất nước họ, những người khác được mời thẳng vào đêm chung kết.

Red Bull BC One 

breakdancing_nghe_thuat_duong_pho_hiphop
Red Bull BC One tại Mỹ năm 2023. Ảnh: redbull.com. 

Red Bull BC One được Red Bull thành lập vào năm 2004. Cuộc thi diễn ra ở một quốc gia khác nhau mỗi năm. Cuộc thi quy tụ 16 b-boy hàng đầu từ khắp nơi trên thế giới. Sáu suất có được thông qua sáu giải đấu vòng loại khu vực. Mười suất còn lại được dành cho người chiến thắng năm ngoái, các ứng cử viên đại diện và được đề xuất từ ​​hội đồng chuyên gia quốc tế. 

Tham khảo 

masterclass.com

redbull.com

historyofthehiphop.wordpress.com